1есімше және оның жасалуы. келесі есімшелермен сөйлем құрастырыңыз: ашқан, баратын, айтар, алмақ, оқыр 2 етістіктің райлары. сөйлемдердегі етістіктерді тауып, қай райда тұрғанын анықтаңыз: менің тіл үйірмесіне барғым келеді. алдымен ойла, содан соң айт. мен келсем, сен үйде жоқсың
-қан, -кен, -ған, -ген жұрнақтары арқылы өткен шақ есімше жасалады
-ар, -ер, -р және болымсыз етістіктен кейін -с жұрнақтары арқылы
болжалды келер шақ есімше жасалады:
-мак,, -мек, -бақ, -бек, -пақ, -пек жұрнақтары арқылы мақсатты келер шақ есімше жасалады
-атын, -етін, -йтін, -йтын жұрнақтары арқылы өткен шак есімше жасалады:
Марат есікті ашқан кезде мысық бөлмеге кіріп кетті
Сауле қонаққа баратын кезде ,аурып қалды.
Менің айтар сөзім осы деп- әжем ашулана айтты.
Мен допты алмақ едім,ол әрі қарай домалай түсті.
Сіз қай шығарманы қайталап оқыр едіңіз деп мұғалім мені сұрады
2 Етістіктің райлары ереже правило
Іс-әрекеттің орындаушымен, уақытпен байланысты болып, жаққа, шаққа түрленуі етістіктің райы деп аталады.
Етістіктің рай категориясының төрт түрі бар:
1) ашық рай,
2) қалау рай,
3) бұйрық рай,
3) шартты рай.
Менің тіл үйірмесіне барғым келеді .Барғым -етістік .қалау рай
Алдымен ойла, содан соң айт. Ойла,айт етістік,бұйрық рай
Мен келсем, сен үйде жоқсың Келсем,жоқсың етістік,шартты рай