Берілген сөйлемге синтаксистік талдау жасаңдар. Алашорданың көсемі болған Әлихан Бөкейханов ел ішінде аса беделді еді.
Сұңғыла саясаткер, іскер басшы, ірі ағартушы ретінде сол кездегі ішкі-сыртқы жағдайды айқын бағамдап, кемеңгерлігімен тағылымы мол іс атқарды.
Синтаксистік талдау:
1. Осы сөйлемді талдау үшін оны тығыз түрде жазамыз және осылай дауыстар жасағанымызды белгілейміз.
Берілген сөйлем: Әлихан Бөкейханов ел ішінде аса беделді еді.
2. Сөйлемді бөлек бөліп аламыз.
Әлихан Бөкейханов - ел ішінде аса беделді еді.
3. Бірінші бөлік субъектісіптік турде "Әлихан Бөкейханов" атауына сай аударылуы керек. Бұл субъект дұрыс болдымыз.
4. Екінші бөлік педагогикалық бағыты, магистрдік, социологикалық пікір беретіні турде "ел ішінде аса беделді еді" дегенді анықтайды. Біз сол жағдайда "ел ішінде" дегенді қолданамыз.
5. Толық сүретте, осылай анықтауға болады:
Әлихан Бөкейханов - ел ішінде аса беделді еді.
6. Сондай-ақ, сөйлемнің дұрыс анықталатын негізгі сыйлықтарына тексередік:
А. Субъект сөйлемге сай талдауланатын елемен болуы тиіс.
Әлихан Бөкейханов - сөйлемнің субъекті реттілікке сай жататын элемент болып табылады.
Б. Субъект сөйлемнің мазмұны мен мақсатымен біріктірілгендіктен келбетін елемен болуы тиіс.
Әлихан Бөкейханов сөйлемнің мазмұны мен мақсатымен біріктірілгендіктен кейінгі элемент болып табылады.
В. Мәтін сөйлемнің дұрыстығы мен мазмұнымен ойыншылығы мерзімділігі бойынша тексерілгеді.
Мәтін толық сөйлемнің дұрыстығы мен мазмұнымен ойыншылығын растай отырып, мерзімділігін дәлелдейді.
Содан кейін, сызылған сөйлеміміздің синтаксистік талдауына сай дұрыс болатындығын көрсетеміз:
Әлихан Бөкейханов - ел ішінде аса беделді еді.