СОЧ Оқылым
Мәтінді мұқият оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.
Жақсылардың жақсысы
Баяғыда бір ақылды қарияның жалғыз қызы болыпты. Қария бірнеше бөлмелі,
жарық, биік, өте әсем үйде тұрыпты. Үйінің айналасы бау-бақша екен. Қарияның
кішкене қызы бақшаны, барлық бөлмелерді аралайды. Қыз кірмеген жалғыз ғана
бөлме қалады. Ол бөлме жабық тұрады екен.
Бір күні қыз қарияға;
Әке, маған жабык тұрған бөлмеге кіруге рұқсат етіңіз. Осы бөлме басқа
бөлмелерге қарағанда, жақсырақ қой деп ойлаймын, - дейді.
Оның дұрыс, қызым. Жақсылардың ең жақсысы сонда, Бірақ сен әлі жассың.
Өскенде бұл бөлмені саған беремін. Сен оған өмір бойы риза боласың, - деп жауап
қайтарады әкесі.
Ай өтеді, жыл өтеді, қыз есейіп бой жетеді. Қария қызына жабық бөлменің кілтін
ұсынады. Қыз қуанып есікті ашыл жібереді. Сонда оның көргені — ұршық пен өрмек
және кітап. Олардан өзге тук жоқ. Қыз әкесіне жылап келіп;
Әке, сен жабық бөлмеде жақсылардың ең жақсысы бар деген едің. Мен одан
ұршық, өрмек, кітаптан басқа еш нәрсе таппадым, - дейді.
Міне, жақсылардың жақсысы деген – осылар, қызым! Ұршық пен өрмек болса,
еңбегің жанады, Ал кітап оқысаң, білім артады. Дүниеде бұдан артық жақсы жоқ.
Дүниедегі мүліктің бәрі еңбекпен, біліммен табылады, - деп түсіндіреді қария.
(180
сөз)
Төмендегі сұрақтарға мәтіндегі деректерді қолдана отырып, жауап беріңіз.
1. Шығарманың жанрын
анықтаңыз.
А) ертегі
В) әңгіме
C) повесть
D) новелла
2. Шығарманың негізгі идеясы
қандай?
А) үлкенді құрметтеу,
В) баланы тәрбиелеу
C) оқуға шақыру
D) туғандарын сүю
3. Мәтіннен қыздың іс-әрекетін тауып жазыңыз.
Обоснование: Жанр - бұл әдеби түр. Жазбаның дегенмен әдеби түріне байланысты. Жазба үлкен, екі-бес немесе оддырыпты әріптестен тұрады. Ертегілік туғалықтарға ұғым. Определение жанра по подобию - жанры близкие с этого виду.
2. Шығарманың негізгі идеясы - үлкенді құрметтеу.
Обоснование: Идея - бұл мазмұндық, даму қабілетін немесе үлкен даму қабілетін қалады. Ертегі құрметке байланысты. Идея ертегілік адамдарға қарама-қарсы рөл жасайды.
3. Мәтіннен қыздың іс-әрекеті:
Күштік егізген, жергіліктен шығарып, бөлмеден шықты.
Обоснование: Мәтіннің мазмұнына негізделген соң, қыздың іс-әрекетін мақалаларды тауып жазауымыз керек. Мәтінде жазбаша мөлшерленген: "Күштік егізген, жергіліктен шығарып, бөлмеден шықты."