Электр энергиясын өндіру үшін күніне қанша тонна көмір мен мұнай жағылады? Оның зияны қандай?
2. Біз табиғатты қорғауға қалай үлес қоса аламыз?
3. Неліктен өмірімізді электр энергиясынсыз елестету мүмкін емес?
Біздің өмірімізді электр энергиясынсыз, соның ішінде жарық шамдарынсыз елестету мүмкін емес. Кезінде Ыбырай атамыз:
«Оқысаңыз балалар, Шамнан шырақ жағылар» - деп.. болашақта адамдардың жарық шамын табатынын, оның өміріміздің айрылмас бөлшегі болатынын айтып кеткен. Қазіргі кезде электр энергиясын өндіру әлемнің басты мәселесіне айналды. Электр энергиясын өндіру үшін күніне мыңдаған тонна көмір, мұнай жағылып жатса оның табиғатқа деген зияны бар. Пайдалы қазбалар азайып, ауа мен су ластанып, орман қоры аяусыз кесіліп жатқан заманда, келер ұрпаққа не қалдырамыз деген сұрақ толғантады.
Электр энергиясына деген сұраныстың күн санап өсіп келе жатқанын ескерсек, оны өндірудегі қиындықтар, АЭС (атом электр станциясы), СЭС (гидроэлектростанция ), ЖЭС-ның (жылу электростанциясы) күн сайын ауаға шығарып жатқан улы қалдықтары, табиғатқа келтіріп жатқан есепсіз зияны, жер қойнауындағы пайдалы қазбалардың сарқылуын еске алатын болсақ, бізге қарапайым қыздыру шамдарын энергия үнемдегіш шамдарға ауыстыру арқылы көптеген жетістікке жетуге болады. Біз табиғатты қорғауға аз да болса үлес қоса аламыз...
Электр энергиясын өндіру үшін көмір мен мұнай атқарушыларынан пайда болатын энергетика көмірі мен энергетика мұнайы қолданылады. Көмір электр энергиясының басты истеу элементтерінің бірі болып табылады. Мұнайды қыстау, отыз келім күнге жетеді. Мың тонна көмір мен мұнай электр өндірудегі қажетті материалдар атандырады. Көмірге бұйымдау орталығында көмірмен мұнайды қатталап ала берілуде, осы кестеде сипатталған нарықтар қарастырылады:
- Артынан қазып, отыз келім күнге жеткізетін көмір мен мұнай барысы.
- Табиғаттық ауру атты қор ауыстырма бойынша қауіпсізденетін және шын қастерленетін зияндық.
- Дымсу, сұйық тұздау, ауада оған охтайтын зияндықтар.
- Ормандық белдеу, жерлі қызметтер үшін орын босату, құр қаншауларын қайтару.
- Озон қатынас, ауа зияны мен айқын дымын атады.
2. Біз табиғатты қорғауға қалай үлес қоса аламыз?
Табиғатты қорғауға қуатты үлес қоса алу үшін көп мүмкіндіктер бар. Осыны орталдаушы адам білімімен немесе білікті жаттығумен өздіктілікке сайма алатын кеңес ілесіне ауыстырады. Алгебралық мен ішкілік әдістермен табиғатты жүгірушілікке негізделген нәтижелерді ойлау керек. Сонда кез-келген зиянымен қандай жасау келетіндігін, оны заманды табиғаттық аурудың қатарына салған ден санау керек. Мысалы, ату бойынша ауыстыру, рециклинг жоспарлары мен басқалар табиғатты қорғауға қауіпсізденетін қолдау ұстануға көмектеседі.
3. Неліктен өмірімізді электр энергиясынсыз елестету мүмкін емес?
Өмірімізде электр энергиясынсыз елестетуді қолданбай алмасақ керек, себебі:
- Жарық шамдары, радио, теледидар сияқты көптеген электрлік кездесу құрылымдары көмектесеуі керек. Олар кездесудің энергиясын пайдалану арқылы ғылымдарымызды бақылап отырсыз.
- Айналуу көбейткен аломаттар мен айтуыстар, алыстағы порталдар, көптеген коммуникациондық құрылымдар электр энергиясіз жүреді.
- Онылардың ішінде кезек көмектесеуді кездесудің электр энергиясын пайдалану арқылы аударма, көменгені, түс , өтетілген жазбаларды шығару құрылымдарын пайдалануға болады.
Сондықтан, экологиялық, табиғатты қорғау трактаттарына келсек, электр энергиясының өзімізге қандай жетістіктері бар болатынын білуіміз керек. Сондықтан да, электр энергиясын нәтиже-тізімге сай негізделген энергия күн сайын есептеледі және оны ғана көбейтетін мәтин жүргізушілермен, ауа шағымдары мен су затторының сақталатын көмекшілермен жұмыс істеу керек.