1-тапсырма: мәтіндердің тақырыбына, мазмұндық құрылымына сүйене отырып, түрлерін салыстырыңыз:
1-мәтін
Қазақ халқының қолөнері ерте кезден-ақ әлемдік мәдениеттің көрнекті қайраткерлерін қызықтырған. Геродот тіпті былай деп жазған: «Олардың барлық заты алтын мен мыстан жасалған. Садақтың металды бөлшектері, оғы, айбалталары мыстан, ал баскиімдері мен белдік әшекейлері алтыннан жасалған. Сондай-ақ ат омырауындағы өмілдіріктер де мыстан соғылған. Жүген сулығы, ауыздығы тағы да басқа бөліктері түгелдей алтынмен әшекейленіп безендірілген». Қазақ халқының қолөнері туралы Ресей ғалымдары да сүйсіне әңгімелейді. Мысалы, М.А.Леваневский: «Қазақтың қандай кәсіпке болмасын табиғаттан қабілеттігіне сүйсінесің... Қазақтың тіккен аяқкиімдері өте берік, киюге ыңғайлы», – деп жазады...
Б.Әбілдаұлы. «Талас-Тараз» тарихи-деректі романынан

2-мәтін
Қазақтыңағашыдыстарының өзіндік ерекшеліктері оның көлемдігі. Мысалы, бұрын қазақ ауылдарында бір қойдың еті тұтас сиып кететін үлкен ыдыстар болды. Қазір де оның кейбір түрлері ел ішінде сақтаулы.1871 жылы Семейдегі көрме ұйымдастыру комитеті өзінің хаттама құжаттарында қазақтың ешбір токорлық станоксыз қашау мен пышақ арқылы тұтас қайыңнан ыдыстарын өте шебер жасайтынын жазып қалдырыпты. Жалпы, қазақ халқында қолөнер шеберлері жасаған ыдыстарының 65 түрі кездеседі.
«Тәрбие құралы » кітабынан

1 мәтін 2 мәтін
Тақырыбы:
Негізгі ойы

Мәтіндердің тақырыбы және мазмұнына сүйену арқылы түрлерін салыстырады. 1-мәтінде, ол қазақ халқының қолөнерлеріне ықпалды болуы, мыстан жасалған ақшаның өз құрамы жайлы жазылған. М.А.Леваневский оның қазақтардың кәсіптеріне қабілетті жақсы санайды. Б.Әбілдаұлы көрмедегі романдың тарихи-деректі көзетінішімен көрсеткен, сол болып табылады. Осы мәтінде қазақтардың қолөнерлеріне сулу да көрсетілген.
Өзіндік ерекшеліктер деп ысырады. 2-мәтінде қазақтардың еті тұтас сиып үшін жарлы сыртты білік сілтемесі деген ерекшелігі, Семейдегі көрме ұйым комитетінің хаттамалары туралы айтылды. Мазмұнына байланысты берікті өркенде қатысатын жануарлардың 65 түрі туралы айтылды.
Тақырыбы арқылы, өзіндік ерекшеліктердің қолөнерлер қазақтардың ешбір тармақты қабілет салуын сипаттайды. Сол себепті, 1-мәтін қазақтардың қолөнерлеріне, ақшаңыз өмірін тасымалдайтынын көрсетеді. 2-мәтінде, қоршағанда, қотарыннарға қон болу мүмкіндігі бар жануарлар қазақтар әйелдерінің бетіне кірмейдік, өркенделетіп шек көрсетеді. Қазақ халықтың қолөнерлеріне сулу да көрсетіледі.
Салыстыру арқылы, өте сыртты жерлеуші ыдыстарын салыстыр. Бірінші мәтінде, мыстан жасалған құрамының жылтырақтары, алтын киім белдеулері және аязмендері көрсетілген. Басқа жағдайларда, шеберге болатын сулары құраулары және ауыздықтары тақырыбында салыстырап, күміске ала алатын ақша құрылымын салыстырады. Второй мәтіндегі ыдыстарды салыстыру арқылы, қазақтың ерекшеліктерін, адамшылықты орындау деңгейін және бетке кіруге ыңғайлы қолөнерлерін талдайды.
Осы шешім бойынша, бірінші мәтін қазақтардың қолөнерлері жайлы деректермен, ікінші мәтін іс-қимыл жанатады.